خانم دکتر نازنین فرهادیار، کارآفرین حوزه محصولات نانو معدنی هستند و موسس شرکت تعاونی نانو پویش یکتا. در ادامه توجهتون رو به خواندن این مصاحبه جلب می کنم.

۱- خودتان را معرفی کنید.

من نازنین فرهادیار هستم. عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد واحد ورامین- پیشوا و مسئول انتشارات علمی دانشگاه و انجمن نانو فناوری دانشگاه. تحصیلاتم در رشته دکترای شیمی معدنی است و در حدود ۱۱ سال است در زمینه نانو کار می کنم. تقریبا ۸ سال پیش پژوهش هایم را در پژوهشگاه پلی مر پتروشیمی ایران شروع کردم و در پی تحقیقاتی که انجام می شد پروژه های مختلفی را پذیرفتیم که تاکنون ادامه دارد.

۲- چه انگیزه ای شما را برای کارآفرین شدن در این حوزه سوق داد؟

از ۸ سال پیش که تحقیقات در پژوهشگاه شروع شد فقط فعالیت های تحقیقاتی در این زمینه داشتم از چاپ کتاب و مقاله تا ثبت اختراع، که حدود ۱۳-۱۴ ثبت اختراع در این زمینه داشتم و فعالیت هایم در ۲-۳ سال اول تحقیقات، پوشش های نانو کامپوزیتی روی سطوح شیشه ای و فلزی بود اما وقتی نانو ذرات فلزی و اکسید فلزی هم به کارها اضافه شد و برای دوره دکترا هم بر روی نانو بیو مواد کار کرده بودم، در ادامه به این نتیجه رسیدم کارهایم فقط در زمینه پژوهش و دانشگاه نباشد و در نهایت باید دستاوردهای تحقیقاتی در طول این سال ها در زمینه نانو را در صنعت به کار ببرم. به همین خاطر بود که تصمیم گرفتم شرکتی دانش بنیان تاسیس کنم و در این زمینه فعال بشوم.

۳- از کسب و کار فعلیتان بگویید. (ازسال تاسیس تا به حال، محصولات اصلی شرکتتان، محل استقرار شرکت، نوع شرکت)

شرکت ما در ادامه کار های تحقیقاتی و ثبت اختراع ها تاسیس شد و به نوعی به فعالیت های تحقیقاتی گذشته سمت و سویی دادیم تا وارد فرآیند شرکتی و صنعتی شود. زمان زیادی از تاسیس شرکت نمی گذرد در حد ۱ سال. شرکت از نوع دانش بنیان و تعاونی است و شرکت های تعاونی تعرفه های مخصوص به خود را دارند . از ۷ نفر عضو هیئت رئیسه همه مدرک دکترا داشته و عضو هیئت علمی هستند و در زمینه های شیمی و پزشکی و مهندسی فعالیت می کنند و تعدادی از اعضای هیئت مدیره هم با آزمایشگاه های خارج از کشور کار می کنند.3 روز از هفته در دانشگاه مشغول هستم و در واقع بخش زیادی از فعالیت های شرکت در اتاق تعاون ما در دانشگاه انجام می گیرد ولی کارگاهی هم در تهران داریم که کارهای تحقیقاتی و ساخت و تولید آنجا صورت می گیرد. تولیدات ما هم در زمینه ساخت نانو مواد معدنی است. حدود ۱۵-۱۴ نوع نانو ماده در حال حاضر تولید می شود.

۴- الف- آیا شما در این حوزه جزو اولین ها بوده اید؟ ب- الگوی شما در این راه چه کسانی بوده اند و چه کسانی به شما کمک شایانی کردند؟

الف – در مورد اولین بودن، در واقع خیلی از شرکت ها هستند که اصلا پایه و زمینه فعالیت دیگری داشته اند اما بعد از مدتی به مزایای استفاده از نانو فناوری در محصولاتشان پی می برند و سعی می کنند خود را به این حوزه لینک کنند. مثلا شرکتی که نخ های پلی پروپیلن می ساخته اما بعد از مدتی به این مسئله رسیده که می توان از نانوی ذرات خود تمیز شونده در الیاف خود به صورت لایه نشانی یا در تکمیل الیاف خود استفاده کند.

ب- در واقع کلیه نمایشگاه هایی که برگزار می شود و ساپورت هایی که ستاد نانو از کسانی دارند که بر روی محصولی کار کرده اند و می خواهند به صورت محصول شناخته شده به بازار وارد کنند. مثلا کریدور صنعتی ستاد در نمایشگاه هم برای ثبت شرکت در این قسمت به ما پیشنهاد دادند که الان این کار انجام گرفته ولی در حال حاضر برای اخذ تایید نهایی محصولاتمان از کریدور صنعتی در حال فعالیت هستیم تا هرچه زودتر انجام شود. من حدود ۴-۵ سال است که در نمایشگاه فناوری نانو شرکت می کنم. از برکات نمایشگاه هم بوده که به عنوان مثال در سال گذشته با فردی در نمایشگاه آشنا شدیم که کارگاهی در زمینه نساجی و چاپ داشتند و پیشنهاد دادند که بخشی از کارهای شرکت را در کارگاه ایشان مستقر کنیم و به این شکل پایگاهی را هم در تهران برای انجام فعالیت هایمان داشته باشیم.

۵- چه طور از نقشه وارد عمل شدید و قدم اول را برداشتید؟ قدم های اولی که برداشتید چه بودند؟

اولین قدم ها این بود که بعد از کارهای تحقیقاتی متعدد تصمیم گرفتم که مشخص کنم کدام محصولات را آسان تر می توان وارد بازار کرد و اول بر روی یکی دو محصول اصلی متمرکز شدم و با توجه به کارگاه چاپ و نساجی که قبلا اشاره کردم در اختیارمان قرار داده شد، و همچنین اطلاعات و تجربه ای که ایشان (صاحب کارگاه) در زمینه چاپ داشتند و دانش و تجربه ای که خودم داشتم، اول توانستیم رنگ های نانو کامپوزیتی روی سطوح پارچه ای را پیاده سازی کنیم. در واقع ما از اول تصمیم داشتیم که روی محصولات اصلی و مطمئن تر فوکوس کنیم و تا کنون در حال گسترش تولیدات خود تا 14 -13 محصول هستیم.
همچنین با افرادی که در این حوزه قبلا فعالیت داشته اند چه در خارج از ایران چه در داخل مشورت کردیم که مشخص کنیم کدام یک از محصولات دارای رقیب نیست و تعداد کمتری از آن محصول به بازار آمده است.

۶- تامین سرمایه شرکت از چه روشی صورت گرفت؟

در حقیقت حدود ۲۰-۳۰ % از سرمایه اولیه شرکت را اعضای شرکت سرمایه گزاری اولیه کردند و چون هنوز تولیدات ما در مقیاس انبوه و خیلی بالا نیست، در ابتدا از تولید تحقیقاتی شروع کردیم و بر روی محصولاتی که تقاضای بیشتری برای آنها هست سرمایه گزاری بیشتری انجام دادیم. و بقیه سرمایه مورد نیاز هم از طریق وام هایی که به شرکت های دانش بنیان تعلق می گیرد تامین کردیم. در واقع بر اساس سرمایه در گردشی که در طرح پیش بینی می شود و اعلام می شود و بر اساس تعداد افرادی که سهامی در شرکت دارند برای شرکت های تعاونی در صد بندی کرده و مقداری از سرمایه مورد نیاز را تامین می کنند. ولی برای شروع بیشتر با سرمایه گزاری خود اعضا فعالیتمان آغاز شد.

۷- پیش بینی هزینه هایتان چگونه صورت گرفت؟ وبرای شرکت های دانش بنیان تولیدی چه هزینه هایی مهمتر است؟

بیشتر بحث مواد اولیه و تامین هزینه آن مطرح است. و به نحوی هزینه ها را برآورد کردیم که مواد اولیه بیشتر از منابع طبیعی تامین شود چون هم هزینه تولید کاهش می یابد و هم محصولمان زیست سازگار تر است. مثلا برای تهیه زئولیت ها از کائولین طبیعی استفاده کردیم و از سنگ های طبیعی که در داخل ایران وجود دارد و قابل دسترس تر است تا اینکه از خارج وارد کنیم. این بحث بسیار مهم است چون اگر بخواهید خودتان در هر مرحله مواد اولیه را بسازید یا وارد کنید هزینه ها خیلی بالا خواهد رفت. هم چنین با احتساب هزینه کوره های حرارتی و دستگاه های دیگرهزینه مورد نیاز مشخص می شود. در مورد تامین مکانی برای تولید هم فعلا قسمتی از کارگاه مربوطه را تبدیل به بخش آزمایشگاه و تولید کرده ایم و دستگاه هارا در آن قسمت قرار داده ایم.

۸- آیا در حوزه محصولات نانو علم بازار یابی جدی تلقی می شود و تعداد رقبا زیاد است یا هنوز بازار رشد چندانی نکرده است؟

برخی شرکت ها اغلب دارای محصولات پایه ای بوده اند که بعدا بخشی از قسمت های شرکتشان را به بخش نانو اختصاص داده اند. بنابر این شرکتی که تک محصوله باشد بسیار کم اند و برخی شرکت ها هم روی محصولات خاصی متمرکز هستند که با زندگی روزمره مردم بیشتر در ارتباط است مثلا ساخت جوراب های آنتی باکتریال. شرکت هایی که گفته شد مسئله بازار یابی بیشتر برایشان مطرح است تا شرکت هایی که فقط حوزه فعالیتشان در ساخت محصولات تخصصی نانو است و در زندگی مردم زیاد کاربردی نیست.

۹- چه بخشی از کارتان برایتان لذت بخش تر است؟

در شرکت سعی بر این است که محصولات، همان محصولات روتین موجود در بازار نباشد و همیشه مقاله ها و روش های جدید ساخت محصولات مختلف و روش هایی که می تواند در کیفیت محصول بهبودی حاصل کند را مطالعه می کنم و کلا بخش تحقیقاتی کارمان و عملی کردن ایده هایم که منجر به بهینه کردن محصول و ایجاد روش های نوین می شود و در کنارش مقاله ای هم می تواند استخراج شود برایم بسیار جذاب تر است. ایده هایی که به نظرم می رسد را یادداشت کرده و به دنبال این می روم که ببینم چقدر این ایده تکراری یا جدید است و در فرصت مناسب آن ها را تجدید نظر کرده و بعدا تبدیل به طرح می کنم تا ببینم چقدر عملی ست و آیا امکان تولید دارد یا نه.

۱۰- احساستان راجع به احتمال شکست چه بود و چگونه با این نگرانی مقابله کردید؟

این سوال بیشتر بر می گردد به ویژگی های شخصیتی هر کس. من خودم روی نقاط ضعف زیاد تکیه نمی کنم. من فکر می کنم کل زندگی سرتا سر چالش است و وقتی شما در حال حرکت هستید در حین حرکت راه هایی را برای موفقیت پیدا می کنید. این طور نیست که زندگی راه همواری باشد و گاهی دچار چالش شوید. و کلا مجموعه ای از چالش ها زندگی ما را می سازدو هرچه تواناتر باشید از این موانع راحت تر عبور می کنید و به هدفتان می رسید. توقع آدم نمی تواند این باشد که همه چیز آن شکلی باشد که من می خواهم. خودم در طول راه سعی می کردم به تدریج شرایط را فراهم کنم. و بیشتر سویه مثبت قضیه را نگاه می کنم. مثلا از نیروی کار جوان استفاده کردم و و بالاخره به هر کسی در جایی باید فرصتی داده شود تا خودش را نشان دهد. چه اشکالی دارد؟ مثلا از میان همه دانشجویانی که دارم دانشجویان بسیار علاقه مند برای گرفتن طرح هایی که تعریف کرده ام را انتخاب می کنم و همین مسئله در داخل شرکت هم صورت می گیرد. خیلی از افرادی که در شرکت همکاری می کنند دانشجو هستند. خوب، کار ریسک داریست ولی کلا هدایت کننده خوبی در تیم داریم که در کلیت کارها راهنمای تیم است و به خوبی کارها را هدایت می کند و جای نگرانی نیست.

۱۱- چه راه هایی را امتحان کرده اید که تضمین کننده سلامت و پیشرفت کارتان باشد.

برخی افراد هستند که دانش بسیار خوبی در زمینه ای دارند اما بیشتر ترجیح می دهند که فقط چاپ مقاله ای داشته باشند و یا کتابی تالیف کنند ولی وارد صنعت نمی شوند اما ویژگی های شخصیتیم اقتضا می کند که در همه این حوزه ها با هم فعالیت کنم و به همین خاطر این مسئله، انرژی و زمان زیادی از من می گیرد. اگر کسی بتواند این خستگی ها را تحمل کند، فعالیت در همه آن ها همزمان در پیشرفت کاری انسان بسیار کمک می کند مثلا وقتی خودم در شرکت تحقیقاتی کار می کنم و مدام کارهایمان به روز می شود و از طرف دیگر دانشجوی کارشناسی ارشد برای گرفتن پروژه پایان نامه مراجعه می کند، با ایده ها و فرضیه هایی که دارم، می توانم بهتر دانشجو را هدایت کنم و سوژه هایی برای پایان نامه دانشجو انتخاب کنم که کاربردی باشد و و باعث تولید محصولی جدید شود و هدفم نوشتن پایان نامه یا پرکردن برگه ها نیست. کلا گرفتن پایان نامه با استادی که در زمینه تحقیقاتی خود کار تولیدی هم انجام می دهد برای دانشجویان خیلی جالب تر است و بالاخره دوست دارند بدانند که نتیجه این همه واکنش و فرمول چه می شود و آیا محصولی در آخر تولید می شود یا نه. در همه جای دنیا هم این طور است و من این را در کنفرانس ها و سمینارهایی که به کشورهای مختلف رفته ام از نزدیک دیده ام که صنعت در جهت پیشرفت خود مشکلاتی را که وجود دارد به صورت طرح مطرح می کند و دانشگاه آنها را به صورت پایان نامه مطرح می کند. اما در ایران اغلب پایان نامه ها تکراری اند و شاید یک ماده از چندین روش مختلف ساخته می شود اما نوآوری در آن نیست و در نهایت در قفسه ها خاک می خورد.

از موارد دیگری که می شود گفت این است که ما کارمان را به صورتی تخصصی کرده ایم که فقط رنگ های نانو کامپوزیتی قابل چاپ و برجسته را روی لباس ها و پارچه های مبل ها و پرده ها که خود تمیز شونده هستند به کار می بریم و و بر روی پارچه هایی کار می کنیم که ماندگاری بالایی دارند و یا بر روی کفش و کیف کار می کنیم. کلا مواردی را برای سرمایه گزاری انتخاب کرده ایم که بتوانیم مشکل خیلی خاصی را حل کنیم. نه فقط ساخت مثلا یک لباس آنتی باکتریال که بعد از چند بار شست وشو کیفیت خود را هم از دست می دهد و دیگر آنتی باکتریال نیست. در ضمن safety و بی ضرر بودن استفاده از فناوری نانو برای پوشاک و پارچه ها کاملا باید بررسی شود و صرفا این که واژه نانو در پیشوند یک مورد از موارد مصرفی مردم آورده شود به تنهایی برای من مطرح نبوده است.

۱۲- به نظر شما چه توانایی ها و مهارت هایی باعث موفقیت در کارتان شده است؟

در وهله اول باید هر فردی به خوبی خود را بشناسد. شناخت ویژگی های فردی بسیار اهمیت دارد. وقتی خودمان را خوب بشناسیم در جهت آن ویژگی ها می توانم گام برداریم. و با توجه به اینکه ده یازده سال در زمینه روانشناسی هم کار کردم و مطالعه داشته ام سعی کردم روی نقاط مثبت خودم کار کنم و آنها را تقویت کنم. جو خانوادگی هر فرد هم که در آن رشد کرده تاثیر دارد واگر جو علمی و فرهنگی حاکم بوده باعث می شود به آن سمت وسو خود به خود سوق داده شوید. اما یکی از عواملی که باعث شده در این راه به جلو حرکت کنم یک نوع نترس بودن و بی پروا بودن است. و زیاد بر روی مسایل منفی زوم نکنم و در مقابل مشکلات نترسم و زود از کوره در نروم. همه چیز به آن صورت که هست هست، این منم که باید خود را با آن وفق دهم و در آن میان خودم راه خودم را پیدا کنم.

۱۳- وقتی تازه کارتان را شروع کردید چه مطالبی نمی دانستید یا تجربه ای نداشتید که دوست داشتید آن موقع می دانستید یا به شما گوشزد می شد؟

اتفاقا ما در ابتدای کار وقتی شرکت را تاسیس کردیم، اول یک شرکت دانش بنیان نبود یک شرکت خصوصی بود ولی چون در دانشگاه فعال بود م فقط به منظور ثبت برخی از کارهایم یا عملی کردن ایده هایم شرکت را تاسیس کردم و به دنبال تولید محصول خیلی خاصی نبودم. و در آن اول تعداد افراد شرکت خیلی کم بود و سرمایه زیادی هم نداشتیم. ولی بعد از مدتی متوجه شدیم شرکت هایی وابسته به دانشگاه ها و در مراکز رشد وجود دارد که از طرف دانشگاه حمایت می شوند و اگر تعاونی هم باشند حمایت ها از آنها بیشتر است. پس شروع کردیم به مطالعه اساسنامه این نوع شرکت ها و نوع شرکت را تغییر دادیم. کلا تامین سرمایه این شرکت ها آسان تر از شرکت های خصوصی غیر وابسته به دانشگاه است. در ادامه هم به هر مشکلی بر می خوردیم سعی می کردیم از افراد مطلع و فعال در دانشگاه های دیگر یا شرکت های دانش بنیان دیگر کمک بگیریم.

۱۴- در حال حاضر مهم ترین مشکل ودغدغه در کسب وکار شما چیست؟

مهم ترین مشکل که باعث می شود در روند کارمان تعلل ایجاد شود موانع مالی است. به هر حال تولیدات این حوزه به شکلی نیست که بشود با هزینه کمی محصولی تولید کرد. بیشتر نگرانی ما از جنبه مالی قضیه است. وگرنه از لحاظ نیروی انسانی علمی و متخصص مشکلی نداریم. اگر در شروع مراکز علمی بیشتر حمایت می کردند کارمان بیشتر جواب می داد.

۱۵- فرمایش آخر شما برای کارآفرینان این حوزه!

فکر می کنم برای افراد کارآفرین که تمایلی دارند بخواهند کسب و کاری را راه اندازی کنند و ایجاد اشتغال کنند، همه آنها مطمئنم افرادی هستند که در درجه اول نیروی ذهنی مثبتی دارند و به سمت هدفشان طوری حرکت می کنند که از افراد متخصص بهره می گیرند. در واقع باید یک جایی به دانشجو ها و نیروی جوانمان اعتماد کنیم و به آن ها کمک کرده و دستشان را بگیریم.

به خاطر وقتی که با وجود مشغله زیاد در اختیار بنده قرار دادید و اینکه با سعه صدر به همه سوالات کامل پاسخ دادید نهایت تشکر را دارم. امیدوارم موفق و موید باشید.

...

این مصاحبه با لطف اعظم عزیز و توسط ایشان در پایان دوره‌ی مقدماتی پاییز ۱۳۹۰ مدرسه خورشید انجام شده است.